origineel 2004 integriteit als antwoord op een morele crisis.

origineel uit 2004

Spontane open brief, door toenmalig kamervoorzitter Weisglas bij de Ingekomen Stukken gezet waardoor ieder Kamerlid het moest lezen. Veel reacties op gehad toen.
https://zoek.officielebekendmakingen.nl/handelingen/TK/2004-2005/25/h-tk-20042005-1642-1643?resultIndex=1&sorttype=1&sortorder=4

INTEGRITEIT ALS ANTWOORD OP EEN MORELE CRISIS           November 2004

Aan allen die zoeken naar een positief antwoord op de gebeurtenissen van de laatste tijd:
Ik ben Peter Wolfs en heb de afgelopen 12 jaar in het onderwijs gewerkt als vormingsleider, als docent met probleemjeugd op de ROC’s en het vmbo en de laatste 3 jaar in het basisonderwijs. Op dit moment werk ik even niet.
Ik vermeld dit even omdat ik hoop dat u de moeite wilt nemen om het stuk even goed te lezen en het goed tot u door te laten dringen.Wat er de laatste tijd in de wereld en in Nederland gebeurt roept een boel verwarring op maar is vanuit mijn perspectief goed te duiden en kan misschien helpen om de weg te wijzen.

Ik zal dicht bij huis beginnen, n.l. het onderwijs:
De grote zwakte van ons onderwijssysteem is dat het veel te veel de nadruk legt op cognitieve vaardigheden. We lijken te denken dat hoe vroeger we beginnen met verstandsontwikkeling des te betere en evenwichtigere mensen we krijgen. De grote groepen jongeren die niet in ons onderwijssysteem passen en er uitvallen laten juist zien dat er een tekort is aan emotionele vaardigheden wat steeds meer zal leiden tot labiliteit, gewetenloosheid, onaangepastheid, agressie, eenzaamheid, enz. De jongeren die het minst geworteld zijn zullen het eerst slachtoffer zijn en daar zullen vaak allochtonen bij zijn omdat die tussen 2 culturen inzitten.
De gevoelsontwikkeling in kinderen is net zo belangrijk als de cognitieve en ontwikkeld de emotionele vaardigheden zoals: inlevingsvermogen, mededogen, creativiteit, fantasie en stimuleert oprechtheid en gemeenschapszin. Uiteindelijk stimuleert de gevoelsontwikkeling de
gewetensontwikkeling en die is essentieel.
De minimale aanwezigheid van deze vaardigheden levert later de problemen op waar we nu mee te maken hebben. Gevoelsontwikkeling gaat d.m.v. kunstzinnige en creatieve verwerking van lesstof in alle mogelijke vormen vooral in de leeftijd tussen 7 en 14 jaar. Dit stimuleert in grote mate de emotionele vaardigheden die we zo hard nodig hebben.

Ik wil trouwens niet zeggen dat er niets gebeurt in onderwijsland. Het ontwikkelings- en ervaringsgerichte onderwijs gaat wel degelijk de goede kant op als het tenminste niet de nek om gedraaid wordt door alle formele en bureaucratische rompslomp waarvan een overmaat dodelijk is voor ieder goed initiatief.

Daarnaast is er onterecht lang gedacht dat de leerkracht vervangbaar is door methodes en computers. De interactie tussen kinderen en leerkracht is essentieel voor de gevoelsontwikkeling. Ook de voorbeeldfunctie van een leerkracht is veel belangrijker dan wij denken. Een kind neemt onbewust met zijn gevoel waar en reageert daarop. Als je b.v. van kinderen eerlijkheid verwacht dan zal je dat zelf ten alle tijden moeten zijn. Ze prikken er doorheen als je hypocriet bent, wat je ook verbaal zegt, en ze zullen het niet naleven. Sterker nog: ze zullen het hypocriete onbewust als voorbeeld nemen. (Kleine) kinderen hebben een grote behoefte aan voorbeelden van oudere kinderen en volwassenen omdat wij verondersteld worden te weten hoe je moet leven. Kinderen imiteren ons handelen eenvoudigweg, wat we ook verbaal zeggen. We kunnen in woorden wel zeggen dat wij fraaie normen en waarden hebben die onze kinderen moeten leren, maar de voorbeelden die wij ze geven in de praktijk zijn hier vaak mee in tegenspraak en hebben een grote invloed. Egoïsme, liegen, zelfverrijking, agressie in velerlei vormen, je lul achterna lopen en angstig leven zijn een  aantal voorbeelden van onderliggende verborgen normen en waarden die wij door ons handelen in de praktijk laten spreken. Dat is wat wij onze kinderen voorleven, naast ook wat goede dingen uiteraard.

Dit te veranderen begint dus bij onszelf:
In hoeverre wordt ons handelen bepaalt door angst, haat en zelfzucht? Meer dan we zouden willen misschien. De media leveren een continue stroom van voorbeelden van mensen in publieke functies die het niet zo nauw nemen met integriteit. Dat juist deze mensen een groot voorbeeld zouden moeten zijn leeft schijnbaar niet echt bij ze. De voorbeeldfunctie is ontzettend belangrijk.

Ook in de politiek spelen veel te vaak de eigen-, partij- en lobbybelangen een hoofdrol. En dan wordt het vreemd gevonden dat er niet zoveel vertrouwen is in de politiek. Politici zijn bij uitstek de mensen die het goede voorbeeld zouden moeten geven en die zich bewust zouden moeten zijn van het belang van integriteit. In onzelfzuchtigheid zouden ze voorop moeten lopen om voor te leven wat ze van de burgers verwachten. Er zijn voor mij niet veel politici zichtbaar die hiernaar leven.Integriteit is m.i. de enige remedie om de politiek weer gezond te krijgen en uit het moeras van de eigen-,partij- en lobbybelangen te trekken. Uit eigen ervaring weet ik hoe gemakkelijk kinderen integriteit oppakken en heel natuurlijk in hun eigen leven tot ontplooiing brengen als ze oprechte en echte voorbeelden voorgeleefd krijgen. Integriteit zit niet in woorden maar in daden.

Uiteraard speelt dit proces ook in het groot, op wereldniveau. Gewetensvol handelen maakt dat ten alle tijden de mens zichtbaar blijft in conflicten.
Extremisme is een tunnelvisie waarin het geweten los gelaten wordt en de mens gereduceerd wordt tot een ding. Er ontstaat een gegeneraliseerd vijandbeeld dat niet reëel is en waardoor het acceptabel wordt dat er onschuldigen opgeofferd worden. Het staat in schril contrast met het gewetensvol handelen, en dit geldt ook voor de westerse visie.

In het Midden-Oosten staat het Westen terecht bekend als onbetrouwbaar. We hebben wel mooie babbels maar in de praktijk hebben we daar de nodige ellende aangericht met als een van de dieptepunten het in de steek laten van de sjiieten in zuid-Irak ten tijde van Bush sr, nadat Amerika ze eerst opgeroepen had om in verzet te komen tegen Saddam.De slachting van tienduizenden sjiieten door Saddam die daarop volgde is voor mij een zwarte bladzijde in de westerse geschiedenis. Saddam die notabene eerst nog door Amerika zelf in het zadel geholpen is  Ook de westerse bescherming van Israel, dat al decennia lang niet onder druk gezet wordt om de VN-resoluties na te leven, terwijl dat bij andere landen de reden is voor militaire interventie, is een bron van terechte woede.
Wij meten duidelijk met 2 maten.
 

Hoe dan ook: We hebben daar een boel pijn aangericht en doen dat nog steeds omdat ons (vooral Amerikaans) handelen nog steeds geen zuivere intenties heeft. De eigenbelangen als drijfveren zijn nog steeds vermengd met onze, ook oprechte, onzelfzuchtige idealen van vrijheid en democratie. De vermenging veroorzaakt automatisch een reactie omdat eigenbelangen altijd vroeg of laat ten koste van anderen gaan. Optreden in een conflict wordt alleen geaccepteerd als het duidelijk voelbaar is dat de intentie zuiver onbaatzuchtig is, met het doel om waarachtig te helpen; Het ideaal van de VN, en waarlijk een prachtig ideaal als tenminste de onbaatzuchtigheid een grotere, invloedrijkere factor wordt.

Uiteraard worden wij in het Midden Oosten gezien als hypocriet en daar is genoeg aanleiding voor. Het is logisch dat bij een aantal mensen de pijn uitgroeit tot haat. Het fundamentalisme biedt daarvoor een kanaal en een legitimering maar het is niet de oorzaak. De pijn en de daaruit gegroeide haat zijn de oorzaak.

Uiteraard vind ik dat je keihard moet optreden tegen fundamentalisme dat aanzet tot haat,net zoals je dat tegen een ieder behoort te doen die haat zaait, maar tezelfdertijd zullen we eraan moeten werken om de voedingsbodem voor het terrorisme te minimaliseren. We zullen integer moeten handelen in het Midden Oosten en daar helpen we niet erg aan mee door achter Bush aan te hobbelen.Hij heeft ook een radicale tunnelvisie die steeds meer trekjes van een fundamentalistische christelijke visie begint te krijgen met zijn strijd tegen “het kwaad”.

Ook hier is de enige remedie: integriteit en gewetensvol handelen. Het is een strijd om je handelen niet te laten bepalen door angst, haat en zelfzucht.  Je laten meesleuren door 1 van deze drie betekent ten prooi vallen aan een tunnelvisie die vroeg of laat alleen maar ellende zal aanrichten. Hoe verder meegesleurd hoe sterker de tunnelvisie.
 De vijand zit inderdaad binnen in ons en daar hoort hij bestreden te worden.

Je handelen niet door angst, haat en zelfzucht te laten bepalen is in ieder mensenleven iets wat meestal pas na veel vallen en opstaan geleerd wordt. Vaak gaat dit samen met veel innerlijke en uiterlijke strijd waarbij moed, zelfbeheersing, doorzettingsvermogen en onbaatzuchtigheid ontwikkeld moeten worden. Voor de ontwikkeling van een geweten moet innerlijk en uiterlijk strijd geleverd worden, en dat is de kern van het proces waar de mensheid inzit.

Hoe dan ook is het een strijd waarin iedereen sowieso participeert. Dat gaat meestal onbewust maar het helpt als mensen zich daar meer van bewust worden. We beheersen onze angst, haat en egoïsme of we worden door ze beheerst, met alle destructieve gevolgen van dien. Hoe die strijd gevoerd wordt door ons allemaal bepaalt letterlijk de toekomst van de mensheid. Wij hebben allemaal keuzevrijheid.

Het principe is eenvoudig: Probeer zoveel mogelijk te handelen vanuit je geweten en vooral als dit indruist tegen je eigenbelang en/of je angsten.Heb de moed om je geweten te volgen. Het geweten is ook een bron waaruit veel energie en kracht geput kan worden.
Daarnaast is dit principe ook zeer integrerend voor de diverse minderheden. Gewetensvol handelen is het levende hart van de meeste religies, en daar kunnen atheïsten en gelovigen elkaar vinden: In het gewetensvol omgaan met elkaar.

Ok , ik stop even met dit spontane schrijven. Ik hoop dat iemand er iets aan heeft. groeten, Peter